جرم تهدید و اخاذی

پراکندگی مصادیق جرم تهدید ایراد اساسی قانون مجازات اسلامی است که این امر را می توان از پراکندگی عنصر قانونی جرم تهدید دریافت . مصادیقی همچون تهدید علیه بهداشت ( ماده 688 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب 1375  ؛ بخش تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده ) ، تهدید به ورود به عنف به منزل مسکونی ( ماده 694 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 ؛ بخش تعزیرات و مجازاتهای بازدارنده ) و غیره که هر کدام از مواد یاد شده جدای از مصادیق و متعلقات جرم تهدید مذکور در فصل بیست و دوم کتاب تعزیرات که تحت عنوان « اکراه و تهدید » نامگذاری شده است باید جستجو نمود .

ج‍رم‌ ت‍ه‍دی‍د ک‍ه‌ در ق‍ال‍ب‌ م‍ع‍اون‍ت‌ و م‍ب‍اش‍رت‌ م‍س‍ت‍ق‍ل‌ ق‍اب‍ل‌ طرح‌ اس‍ت‌ ب‍ه‌ ع‍ل‍ت‌ پ‍راک‍ن‍دگ‍ی‌ ع‍ن‍ص‍ر ق‍ان‍ون‍ی‌ در ح‍ق‍وق‌ ک‍ی‍ف‍ری‌ ای‍ران‌ ج‍ام‍ع‌ و م‍ان‍ع‌ ن‍ی‍س‍ت‌ و ب‍ه‌ ع‍ل‍ت‌ ق‍رار دادن‌ ت‍ه‍دی‍د ج‍س‍م‍ان‍ی‌ در ک‍ن‍ار س‍ای‍ر ت‍ه‍دی‍دات‌ اص‍لاح‌ م‍واد م‍رب‍وط ‌ ام‍ری‌ م‍دب‍ران‍ه‌ خ‍واه‍د ب‍ود .

اخاذی در اصلاح به مفهوم زورگیری ، باج گرفتن ، گرفتن مال یا شیئی به زور و با تهدید از شخص دیگری و نیز به معنای گرفتن پول، مال، سند و غیره از مردم با جبر و تهدید می­باشد .

البته جالب است که بدانیم با وجود شیوع جرم تهدید و اخاذی در جامعه ، قانون­گذار نه تنها اسمی از آن نبرده ؛ بلکه مجازات جداگانه­ای را برای آن نیز در نظر نگرفته است.

مقنن در ماده 669 قانون مجازات اسلامی، بیان می­دارد:«هر کس ديگري را به هر نحو تهديد به قتل يا ضررهاي نفسي و شرافتي يا مالي و يا به افشاي سري نسبت به خود يا بستگان او نمايد، اعم از اين­که به اين واسطه، تقاضاي وجه و يا تقاضاي انجام امر يا ترک فعلي را نموده و يا ننموده باشد، به مجازات شلاق تا 74 ضربه يا زندان از دو ماه تا دو سال محکوم خواهد شد . »

البته این ماده برای جرم تهدید در نظر گرفته شده ، چه این تهدید با تقاضاي انجام امر يا وجهی (اخاذی) توام باشد یا نباشد و این در حالی است که در قانون مجازات عمومی سابق در ماده 235 بین مجازات تهدید صرف و اخاذی فرق گذارده شده بود .

جرم اخاذی می بایستی از دو امر تشکیل یافته باشد :

1 ـ تهدید

تهدید عبارت است از ترساندن طرف مقابل به هر آن­چه که برای وی ناخوشایند یا دارای ضرر است.

برای تحقق جرم اخاذی ، صرف تهدید کافی نیست ، بلکه این تهدید بنا به تصریح ماده قانونی ، باید در یکی از موارد زیر باشد:

الف) تهدید به قتل

ب ) تهدید به ضرر نفسي (هر ضرری که به بدن وارد شود و کمتر از قتل باشد، همچون بریدن اعضای بدن ) مالی (ضرری که متوجه حقوق مالی طرف مقابل می­ شود مثل تهدید به آتش زدن خودرو یا خانه ) یا شرافتي (ضرری که متوجه آبروی طرف باشد. مثل تهدید به پخش شایعاتی در مورد چند همسر داشتن یا نابسامان بودن وضعیت مالی )

ج ) تهدید به افشای سر : سر باید به کیفیتی باشد که شخص مخاطب به جهتی مایل به افشا شدن آن نباشد و بر مخفی ماندن آن اصرار دارد و عرفاً حتی حاضر به پرداختن حق السکوت بابت آن باشد ؛ مثل اینکه کسی دیگری را به افشای عکس ­های رسوا کننده یا سوء پیشینه کیفری وی ، تهدید نماید.

منظور از افشا کردن ، مطلع ساختن اشخاصی است که صلاحیت دستیابی و آگاه شدن از اطلاعات مورد نظر را نداشته باشند . بنابراین اگر طبیب ، در رابطه با بیماری مریض خود از پزشک همکار خود مشاوره بخواهد و به این واسطه وی را از اسرار مربوط به بیمار مطلع سازد ، عملش جرم نمی باشد.

از آن­جا که قانون­گذار عبارت ” به هر نحو ” را بیان کرده و این بزه را در قالب آزاد قرار داده است ؛ بنابراین جرم اخاذی، جرم به وسیله نیست و می تواند به  تهدید مستقیم و غیر مستقیم محقق شود .

2 ـ تقاضاي وجه و يا انجام امر يا ترک فعلي

هرگاه تقاضای وجه یا انجام کاری و یا حتی ترک عملی با تهدید همراه شود، جرم اخاذی محقق می­ شود وگرنه بدون این تقاضا تهدید صرف خواهد بود و نمی­ توان بر آن نام اخاذی نهاد.

گاهی اتفاق می ­افتد که کسی از دیگری طلبی دارد و از هیچ راهی موفق به اخذ آن نمی ­شود. چنان­چه این فرد از راه تهدید، مال خود را اخذ نماید؛ با توجه به اطلاق ماده 669، مشمول جرم اخاذی خواهد شد. اخاذی فقط علیه اشخاص حقیقی قابل ارتکاب است و مجنی علیه باید انسان باشد.

البته تهدید برای اخاذی منحصر به بزه دیده نیست بلکه همان­طور که ماده صراحت دارد، تهدید نسبت به نزدیکان و بستگان بزه دیده را نیز شامل می­ شود.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *