دعوای تصرف عدوانی

تصرف عدوانی

دعوای تصرف عدوانی، چه از جنبه کیفری و چه از جنبه حقوقی، از دعاوی ای است که در جامعه شیوع فراوان دارد . در دعوای تصرف عدوانی شخص این امکان را دارد که  از راه حقوقی یا کیفری دست به عمل بزند و در انتخاب یکی از این شیوه ها تا حدودی اختیار دارد؛ ولی شیوه  ثابت کردن  و کارهای  فرد در هر یک از این انتخاب ‌ها متفاوت خواهد بود . از همین جهت وی بایستی  با نظر به دلایل  اثباتی خود یکی از این دو شیوه  را انتخاب نماید  تا از تلف کردن وقت خود و مقامات قضایی اجتناب کند

باید به این موضوع هم توجه داشت  که دعوای تصرف عدوانی، ممانعت از حق و ایجاد مزاحمت، دعاوی مشابهی هستند که تحت عنوان «دعاوی تصرف» مورد تجزیه و تحلیل و بررسی قرار می گیرند

دعوای تصرف عدوانی به چه معناست؟

تصرف که از آن به ید یاد می گردد ، عبارت است از اختیار  و اقتداری که فرد  به شکل مستقیم یا به واسطه دیگری ، بر مال یا املاکی  دارد. عدوان هم  در لغت به معنی ظلم و ستم آشکار است که عرف یا قانون را زیر پا بگذارد . تصرف عدوانی به معنای عام  این است که شخصی مال یا ملکی را بدون اجازه از تصرف مالک حقیقی و قانونی آن یا قائم مقام وی خارج سازد. می توان این گونه بیان کرد که ، راضی نبودن  مالک یا عدم اجازه و اذن قانونی از سوی وی از موجبات تحقق تصرف عدوانی به حساب می اید . تصرف عدوانی، مسئله ای است که در حقوق مدنی و هم چنین  حقوق کیفری مطرح می شود . به همین دلیل می شود از هر دو جنبه به آن پرداخت و آن را بررسی نمود.

دعوای تصرف عدوانی

تصرف عدوانی حقوقی

ماده ۱۵۸ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، دعوای تصرف عدوانی را به این شکل تعریف می کند : «دعوای تصرف عدوانی عبارت است از این که مالکی مدعی می شود که فرد دیگری بدون کسب رضایت و اجازه از او،ملک غیرمنقولش را از تصرف وی خارج کرده و حاضر به بازگرداندن آن نیست.در این هنگام متصرف سابق می تواند درخواست اعادع تصرف نسبت به ملک مزبور را داشته باشد.

این تعریف فقط شامل اموال غیرمنقول می‌شود؛ بنابراین اگر کسی به صورت عدوانی اتومبیل یا تلفن همراه یا مال منقول دیگری را از تصرف او خارج سازد، تعریف فوق این موارد را شامل نخواهد شد. همچنین در صورتی که مال با رضایت متصرف سابق از تصرف او خارج شده باشد و به تصرف دیگری درآید، سپس متصرف سابق از رضایت خویش پشیمان شده و عدول کند، عنوان تصرف عدوانی بر فعل متصرف جدید صادق نخواهد بود. چنانچه شخصی ملک خود را برای مدتی رها کند، به نحوی که هیچ تصرفی بر آن نداشته باشد و شخص دیگری در این مدت، ملک مورد نظر را تصرف کند، تعریف مزبور شامل این مورد نخواهد بود؛ زیرا متصرف فعلی، مال را از تصرف متصرف سابق خارج نکرده، بلکه ملکی را که قبلاً از تصرف وی خارج شده بود، تصرف کرده است.

شرایط تحقق دعوای تصرف عدوانی

در مـاده ۱۴۱ قـانون آیین دادرسی مدنی، سه شرط برای تحقق دعـوای تصرف عـدوانی  گذاشته شده است :

• سبق تـصرفات خـواهان

• لحوق تصرفات خوانده

• عدوانی بودن تصرفات

هم چنین بر طبق ماده  ۱۶۱، قانون گذار مالکیت خواهان را شرط اثبات این ادعا ندانسته است  و در ماده ۱۶۲ قانون آیین دادرسی مدنی، مالکیت خواهان فقط اماره‌ای بر سبق تصرفات او بوده و برعکس  آن هم  قابل اثبات است. از لحاظ جنبه حقوقی این دعوا باید به این مسئله توجه داشت که مدت زمان تصرف سابق خواهان بایستی به قدری باشد کـه او به صورت عرفی  متصرف شناخته شود و این زمان بر اساس نظر قاضی و عرف ممکن است متفاوت و مختلف باشد .

تصرف عدوانی کیفری

ذیل ماده ۶۹۰ بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، عنصر قانونی جرم تصرف عدوانی را تشکیل می‌دهد.

در مسئله  تصرف عدوانی کیفری، قاضی مربوطه وظیفه دارد که بعد از طرح شکایت بر اساس مقررات قانون آیین دادرسی کیفری رسیدگی کرده و علاوه بر مجازات مجرم، حسب مورد به برطرف نمودن تصرف عدوانی، هم رای خود را صادر کند . ماده ۶۹۰ هم تنها در خصوص اموال غیرمنقول است و اموال منقول را شامل نمی گردد  و درباره اموال منقول، هنوز هم بایستی  به قانون اصلاح قانون جلوگیری از تصرف عدوانی تصویب شده در سال  ۱۳۵۲ استناد کرد. به لحاظ جنبه کیفری تنها  احراز واقع ضروری است و دادگاه بعد  از تایید شدن  این مسئله که تصرف فعلی بدون حق  و عدوانی بوده است ، رأی خود را صادر خواهد کرد . به عکس جنبه حقوقی که جهت  صادر کردن  رأی سه مسئله و شرط ، سبق (سابق بودن) تصرف مدعی، لحوق (پیوستن) تصرف مشتکی‌عنه (فردی که از او شکایت شده است) و عدوانی بودن تصرف او لازم و ضروری است.

 

از طرف دیگر ، قانون گذار در ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی از کلمه  (متعلق)  استفاده نموده  است و این دور اندیشی  ممکن است  ناشی از این مسئله  باشد که وی در جنبه  کیفری برای مالکیت اهمیت ویژه ای قائل شده  و جهت  اثبات جرم تصرف عدوانی تایید شدن  مالکیت شاکی را ضروری و لازم  به حساب آورده است . به همین علت  باید به این موضوه توجه داشت  که در تصرف عدوانی کیفری سوای از مبحث عنصر روانی و تایید شدن  سوءنیت، در عنصر مادی قاضی بایستی  مالکیت شاکی، لحوق تصرفات متهم و عدوانی و نادرست و غیر حقوقی بودن  تصرفات وی را مشخص  کند تا این امکان را داشته باشد که فرد را به مجازات عمل برساند .

عنصر مادی جرم چیست ؟

فعل مرتکب: جرم تصرف عدوانی از قبیل جرم هایی است  که به شکل فعل مثبت خارجی بروز پیدا م یکند  و ترک فعل نمی‌تواند عنصر مادی این جرم را شکل دهد  به همین علت  فعل مثبت همان اقدام به تصرف املاک متعلق به شخص دیگر است. موضوع جرم؛ وجود مال غیرمنقول: به این معنی که  تصرف اموال منقول اشخاص دیگر از مقررات مرتبط با تصرف عدوانی کیفری به حساب نمی آید .

دعوای تصرف عدوانی یکی از دعو.اهای رایج در کشور است که برای رفع آن باید حتما به وکیلی متخصص و ماهر مراجعه شود.برای مشاوره حقوقی رایگان و صحبت با گروه وکلای سفیر صلح  با شماره های درج شده در بالای صفحه تماس بگیرید.

 

 

 

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *