جهل به قانون چیست؟

به نظر می آید که در حال حاضر و در دنیای کنونی ، می توان با استناد به عبارت ” نمی دانستم” تا حد زیادی از عواقب اقدامات خود فرار کرد. شاید به خاطرتان باشد که در دوران کودکی ، معلم مدرسه تان شما را توبیخ می کرد که چرا تکالیف خود را انجام نداده ای و شما با پاسخ ساده ای مثل “نمی دانستم” از تنبیه معلمتان فرار کرده اید.

اما واقعیت این جاست که قانون اعتبار چندانی برای این توجیهات قائل نیست. مسائل مربوط به قانون و حقوق کاملا جدی هستند و نمی توان با ادعای جهل به قانون ، از عواقب کیفری گریز کرد!

جهل به قانون رافع مسئولیت نیست

تصور کنید که شخصی در فضای مجازی ، کلیپی یا محتوایی با مضمون غیر اخلاقی منتشر کند یا از گفتگوی خود با شخص دیگری اسکرین شات بگیرد. ممکن است آن فرد متوجه نباشد که چنین اقداماتی مصداق بارز جرم به حساب آمده و مشمول مجازات هایی خواهد بود.

اما نکته ای که بیشتر مواقع مغفول می ماند این است که در چنین شرایطی جهل به قانون ، رافع مسئولیت نخواهد بود و در هر حال فرد مجازات خواهد شد.

شاید از خودتان سوال کنید که جهل به قانون مسئله ای کاملا رایج است.حتی بهترین وکیل پایه یک دادگستری هم از تمام قوانین و بندها و تبصره های موجود در کتاب قانون مطلع نیست و جهت پیگیری خیلی از پرونده ها ناچار است به این کتاب مراجعه کند.

اما مسئله این جاست که از دیدگاه قانون ، اطلاع یافتن از قوانین مختلف کاملا در دسترس است و هر شخصی که تصمیم به انجام کاری را داشته باشد باید قبل از اقدام ، مسائل حقوقی و قانونی آن را بررسی کند.

همین در دسترس بودن موجب می شود که جهل به قانون ، اعتبار چندانی میان قضات نداشته باشد و در هر صورت مسئولیت کیفری شخصی که می داند با آن کسی که نمی داند برابر و یکسان است.

اثبات جهل به قانون

جهل به قانون

حال با تمام این مسائلی که ذکر کردیم ، آیا می توان به نحوی اثبات کرد که جهل به قانون منجر به ارتکاب جرم شده است ؟!

در چنین مواقعی توصیه ی اول و آخر ما این است که حتما از کمک های یک وکیل خبره و ماهر استفاده کنید. تنها اوست که می تواند شما را در این زمینه یاری کند.

جهت تماس با گروه وکلای سفیر صلح می توانید با شماره های زیر تماس بگیرید :

۲۶۶۴۳۹۰۸ ۰۲۱

۰۹۱۲۱۹۹۴۱۷۶

اما چندین فرض در باب اثبات این مسئله وجود دارد :

فرض اول این است که فرد مرتکب ، به راستی دسترسی به قانون نداشته باشد. به عنوان مثال تصور کنید که شخصی مدت هاست در مکانی دور افتاده و پرت زندگی می کند و حال به جامعه باز گشته است و اولین کاری که انجام داده ، جرم به حساب آمده و مشمول مجازات است.

یا در فرضی دیگر فردی که مدت هاست در کما به سر برده است و اکنون با تغییرات جدید قانون آشنایی ندارد و مرتکب جرمی می شود. در چنین شرایطی تکلیف چه خواهد بود؟

در پاسخ باید بگوییم که گرچه جهل به قانون رافع مسئولیت نیست اما در مواقعی از این دست ، دادگاه با اغماض نسبت به این گونه جرائم رسیدگی می کند.

ماده ۱۵۵ قانون مجازات اسلامی

ماده ۱۵۵ قانون مجازات اسلامی به صراحت درباره ی این مسئله سخن گفته است و تکلیف خیلی از افراد و حقوقدانان را مشخص کرده.این ماده چنین می گوید که :

جهل به حکم، مانع از مجازات مرتکب نیست مگر اینکه تحصیل علم عادتاً برای وی ممکن نباشد یا جهل به حکم شرعاً عذر محسوب شود.

تبصره- جهل به نوع یا میزان مجازات مانع از مجازات نیست

در تبصره ای که بر این ماده نوشته است ، صراحتا ذکر شده که جهل یا عدم آگاهی نسبت به مجازات های مربوط به یک جرم ، مانع از مجازات نخواهد شد .

به عنوان مثال همان گونه که می دانید ، مجازات سرقت در فقه اسلامی ، قطع دست است.حال اگر فردی بدون این که از این مجازات آگاهی داشته باشد ، دست به سرقت بزند ، نمی توان در مجازات وی تجدید نظر کرد. حتی اگر ذکر کند که نسبت به مجازات سرقت غافل و جاهل بوده است.