اموال غیر منقول

اموال غیر منقول در اصطلاح حقوقی به مالی که از یک جا به جای دیگر قابلیت انتقال نداشته باشد ، مثل زمین و معدن ، گفته می‌شود . از جمله این که استقرار آن ذاتی باشد یا به خاطر عمل انسانی ، به شکلی که نقل آن موجب خرابی یا نقص خود مال یا محل آن گردد . یا مالی که منقول و قابل انتقال است ، اما به حکم قانون غیر قابل انتقال شده است . مثل مال منقولی که بر مال غیر منقولی نصب شده است ، از جمله بخاری دیواری و تابلوهایی که امکان جا به جا شدن آنها وجود ندارد و ثابت هستند . همچنین مال منقولی که اختصاص به استفاده از مال غیر منقولی داده شده باشد . مثل حیوانات و اشیایی که مالک آن ها را جهت فعل زراعت اختصاص داده باشد ، از جمله گاو و گاومیش و ابزار و ادوات زراعت ، گفته می ‌شود .

اموال منقول چه تفاوتی با اموال غیر منقول دارد؟

به همین علت شرط اصلی در مشخص نمودن مال غیر منقول و منقول ، قابلیت و امکان حمل و نقل آن خواهد بود . به این ترتیب که هر زمان مالی قابلیت حرکت دادن را داشته باشد ، بدون آن که برای عین یا محل آن خرابی حادث ، مال را منقول می گویند . برعکس ، چنانچه مالی قابل نقل مکان و جابجایی نداشته باشد ، یا چنانچه در عمل نیز انتقال آن ممکن گردد ، اما این تغییر باعث ویرانی و خرابی عین یا محل آن شود ، آن مال را غیر منقول می‌گویند . با وجود این ، برخی مواقع در اصطلاح قانون مدنی ، غیر منقول به اموال قابل حمل و حتی حقوق مالی و منافع هم گفته می‌شود و لیکن این تجاوز از قاعده استثنایی و محدود به مواقعی است که قانونگذار براساس مصالحی ، اموال قابل حمل را به صراحت در حکم اموال غیر منقول قرار داده باشد .

آثار تقسیم اموال به منقول و غیر منقول

به عقیده یک وکیل پایه یک دادگستری مشخص کردن نوع مال منقول و غیر منقول در حقوق ما اهمیت فراوانی دارد و دارای آثار فراوانی است که به مهم ترین آنها اشاره می کنیم :
۱- افرادی که خارجی هستند این امکان را ندارند که در ایران آزادانه اموال غیر منقول را مالک گردند ، و به موجب معاهده‌ها اجازه دارند تنها جهت سکونت یا شغل و صنعت خود اموال غیر منقول را کسب و تملک کنند . در حالی که جهت اموال منقول این قبیل محدودیت ها وجود ندارد .
۲- نقل و انتقال اموال غیر منقول لازم است که با سند رسمی ‌صورت پذیرد ، اما درباره اموال منقول تنظیم سند رسمی نیازی نیست . همچنین قیم نمی ‌تواند اموال غیر منقول مولی علیه خود را بدون کسب اجازه دادستان بفروشد یا به رهن بگذارد .
۳- استفاده از حق شفعه مخصوص اموال غیر منقول است .
۴- برای رسیدگی به دعاوی راجع به غیر منقول ، دادگاهی صالح است که مال غیر منقول در حوزه آن واقع است . در سایر دعاوی اصولاً دعوا باید در دادگاه محل اقامت خوانده اقامه شود .
۵- حق ارتفاق مخصوص اموال غیر منقول است .
۶- مطابق بند یک ماده ۲ قانون تجارت ، تنها خرید و فروش اموال منقول از اعمال تجاری است و کسی که به معاملات اموال غیر منقول مشغول است ، هر چند هم که معاملات او پر درآمد و پر سود باشد ، تاجر به حساب نمی آید .

ویژگی‌ها و خصوصیات اموال غیر منقول

با مراجعه به مواد قانون مدنی که فصل اموال غیر منقول را تشکیل می‌دهد ( مواد ۱۲ تا ۱۸ قانون مدنی ) می‌توان اموال غیر منقول را به شیوه های زیر تقسیم کرد :

اموال غیر منقول ذاتی

این قبیل از اموال غیر منقول مخصوص به اراضی و زمین ها است . و لیکن بایستی دانست که کلمه اراضی یا زمین فقط به سطح الارض گفته نمی ‌شود ، بلکه اعماق زمین را هم شامل می گردد . به همین علت نه تنها سطح زمین ، بلکه تمامی آنچه در اعماق زمین هم وجود دارد ، از قبیل خاک ، سنگ و معادن جزء اموالی محسوب می‌شود که به شکلی ذاتی غیر منقول می‌باشند. البته چون هیچ چیزی به حسب ذات خود ثابت نیست ، زمین ، سنگ‌ها و معادن هم قابل جدا شدن و حرکت دادن هستند . ولی حقوق به ثبات ذاتی به این اطلاق نمی‌نگردد و داوری در آن عرفی خواهد بود ، نه علمی .

اموالی که به خاطر عمل انسانی غیر منقول شده‌اند

معیار و ملاک مشخص کردن این اموال آن است که در گذشته منقول بوده و به طور مستقیم یا غیر مستقیم به زمین الصاق شده باشند به شکلی که نتوان آن ها را حمل و نقل کرد ، مگر این که در خود مال یا محل آن خرابی به وجود بیاید . این اموال در مواد ۱۳ تا ۱۶ قانون مدنی هم ذکر شده اند . فلذا آن چیزی که ملصق به زمین یا بنا شده باشد ، غیر منقول تبعی است و تابع وضع موجود است و هر زمانی که از زمین یا بنا جدا گردد حکم منقول پیدا خواهد کرد .
آسیاب منصوب در بنا چنان چه به شکلی تعبیه شده باشد که منصوب به زمین نباشد و بشود آن را حمل و نقل کرد ، به شکلی که نه به خود آسیاب و نه به محل آن صدمه ای وارد شود ، منقول خواهد بود . ولی چنانچه منصوب در بنا باشد ، غیر منقول است.
لوله‌ها برای این که لوله‌ها غیر منقول باشند ، لازم است که برای جریان آب یا اهداف دیگری مانند لوله‌های گاز و یا لوله‌هایی که از میان آن سیم تلفن عبور می کند ، در زمین یا بنا کشیده شده باشند .
آینه و پرده نقاشی و مجسمه و چیزهایی از این دست که جهت تزئین یا اهداف دیگری در خانه و بنا به کار می‌روند ، معیار غیر منقول بودن آنها این است که به شکلی در بنا به کار رفته باشند که نقل آنها موجب نقص یا خرابی خود آن ها یا محل آنها گردد .
ثمره ( میوه درختان ) و حاصل ( زراعت‌هایی که به وسیله ریشه به زمین متصل شده اند ، مثل گندم و جو و امثال آنها ) تا هنگامی که چیده یا درو نشده باشند ، غیر منقول هستند و هر زمان این اموال را از زمین جدا کردند ، منقول می‌شوند و چنانچه بخشی از آن چیده یا درو شده باشد ، فقط آن قسمت منقول است .

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *