دعوای اثبات زوجیت

یکی از مهم ترین دعاوی قابل طرح در دادگاه ها ، دعوای اثبات زوجیت است که به وسیله یکی از زوجین احتمالی بر علیه دیگری طرح می شود . اساساً هر شخصی که مدعی حقی علیه شخص دیگری است ، باید بتواند ادعای خود را ثابت کند . ( البینه علی المدعی و الیمین علی من انکر )

ادله اثبات زوجیت

دعوی ازدواج هم از این قاعده مستثنی نیست ؛ به همین علت ، زن یا مردی که مدعی هستند که با یکدیگر رابطه زوجیت دارند ، باید ادعای خود را بتوانند ثابت کنند .
ادله اثبات زوجیت چه می تواند باشد . یک وکیل در تهران به ما گفت که ادله اثبات زوجیت می تواند موارد زیر باشد :

اقرار

تردیدی نیست که اقرار مهم ترین علت و دلیل اثبات در حقوق ما به حساب می آید و در اثبات زوجیت هم می شود ، دلیل متقن و یا محکمترین دلیل به حساب آید . به همین علت چنانچه اقرار با شرایط صحت آن که در قانون مدنی و قانون آئین دادرسی مدنی ذکر شده است واقع گردد و حکم دادگاه براساس آن باشد چنین حکمی قابل تجدیدنظرخواهی و یا فرجام خواهی هم نخواهد بود . بعضی از فقیهان از حجیت مطلق اقرار چنین استنباط کرده اند که حتی متعاقب اقرار حکم دادگاه هم لازم نیست ؛ اما ما در صورت تعارض و تنازع حکم دادگاه را لازم می دانیم . از آن جایی که اقرار درباره اثبات رابطه زوجیت خصوصیتی ندارد ، تفصیل بیشتر در این باره لازم و ضروری نیست .

 سند کتبی

این امکان وجود دارد که زوجین در آغاز رابطه زناشویی مبادرت به تنظیم سند کتبی نموده باشند که در قالب سند عادی یا سند رسمی بوده باشد .تردیدی نیست در صورتی که سند رسمی جهت زوجیت در قالب سند ازدواج تنظیم شده باشد ، سند مزبور در صورتی که مورد ادعای جعل قرار نگیرد ، دلیل حائز اهمیت جهت اثبات رابطه زوجیت است. این دلیل بر اساس اقتضائات جامعه مدرن امروزی ، مهم ترین دلیل هم شناخته می گردد هر چند از لحاظ فقهی دلیل اهمیت سند کتبی به جهت صحت انتساب آن به صادر کننده ( مقر ) است و سند از این جهت اعتبار مستقلی در ورای اقرار نخواهد داشت .

 

اثبات زوجیت

ولی هر چند الزام قانونی برای ثبت واقعه ازدواج وفق ماده ۶۴۵ قانون مجازات اسلامی وجود دارد ، اما این الزامات تنها در جنبه کیفری خلاصه می گردد و ضمانت اجرایی مدنی نخواهد داشت . با این توصیف که شرط ثبت در دفترخانه شرط ماهوی صحت ازدواج نیست و در صورتی که ازدواجی به ثبت نرسیده باشد ، در خارج از مجازات کیفری پیش بینی شده در ماده فوق اثری بر آن مترتب نیست و ازدواج به ثبت نرسیده درست و بدون مشکل است . هرچند مشکل ایجاد شدن برای ازدواج دائم به دلیل الزام قانونی به ثبت آن کمتر است ، اما برای ازدواج موقت که ثبت آن ضرورتی ندارد ، مشکل اثبات به شکل و شیوه جدی تری مطرح می شود . البته این که عنوان می شود الزامی نیست به این معنا است که به خلاف ازدواج دائم ، در ازدواج موقت ، عدم ثبت ، فرد را مستوجب مجازات کیفری نمی کند و گرنه شخصی که از عدم ثبت دچار خسارت و ضرر می گردد ، این امکان را دارد که با مراجعه به دادگاه الزام شخص دیگر را به ثبت واقعه ازدواج موقت بخواهد .

بهترین وکیل دادگستری می گوید در حالتی که جهت اثبات رابطه زوجیت سند عادی هم تنظیم شده باشد و چنین سندی مورد ادعای انکار ، تردید و یا جعل قرار نگیرد ، می تواند رابطه زوجیت را ثابت کند . اقرار نامه کتبی هم در صورتی که صحت انتساب آن به مقر مورد تکذیب قرار نگیرد ، می تواند اثبات کننده رابطه زوجیت باشد .

شهادت شهود

یکی از حائز اهمیت ترین دلیل های اثبات دعوی در فقه اسلامی ، شهادت شهود است که عنوان بینه شرعیه به خود گرفته است . به همین دلیل در صورتی که در هنگام جریان عقد ازدواج شهود واجد شرایطی وجود داشته باشند و بتوانند در هنگام طرح دعوی به دادگاه بیایند و شهادت بدهند ، رابطه زوجیت به این شکل هم قابل اثبات است . چنانچه دو مرد ادعای زوجیت زنی را بکنند و هر کدام از آنها بر صحت ادعای خود شهودی را اقامه نمایند ، برطبق نظر بعضی فقها ، شخصی که تعداد شهود بیشتری داشته باشد ، قسم خواهد خورد و درنتیجه رای به نفع او صادر می گردد و چنانچه در تعداد مساوی باشند ، قرعه زده می‌شود و شخصی که اسم او با قرعه بیرون می‌آید ، بایستی قسم بخورد و چنانچه شخصی که تعداد شهود بیشتری را بر صحت ادعای خود داشت و یا شخصی که اسم او با قرعه بیرون آمد ، قسم نخورد ، رابطه زوجیت ثابت نمی شود ؛ چرا که دو بینه به دلیل تعارض و تضاد با یکدیگر، ساقط می‌شوند که این مسئله بر طبق روایتی است که به این شکل آغاز می شود : اذا اتاه رجلان یختصمان بشهود عدلهم …. . عبارات این روایت بیانگر این است که فرض فوق ناظر به جایی است که تعارض بین شهود واقعی باشد و گرنه چنانچه شهود یکی از هر دو طرف ، شرایط شاهد از قبیل عدالت ، ایمان ، طهارت مولد ، حافظه و حس قوی جهت ضبط حوادث ، نداشتن نفع شخصی در دعوی را نداشته باشد ، اصولاً تعارض و تضاد به وجود نخواهد آمد که بحث ترجیح شهادت یکی از طرفین مطرح گردد .
اقرار مهمترین دلیل اثبات در حقوق ما به حساب آمده است و در اثبات زوجیت هم می تواند دلیل متقن و یا محکم ترین دلیل به حساب آید .
در هر صورت ، با توجه به این که بر عکس اهل تسنن ، در فقه شیعه اشهاد بر نکاح از شرایط ماهوی صحت ازدواج به حساب نمی آید ، ممکن است در زمان عقد شاهدی وجود نداشته باشد و کار اثبات رابطه زوجیت را با مشکل روبرو کند . در این جاست که باید به سراغ امارات و دلایل دیگری رفت .

سوگند

سوگند در میان ادله خاص اثباتی ضعیف ترین و کم اهمیت ترین دلیل به حساب می آید که قبول کردن آن دارای شرایط خاصی است که بحث درباره آن خارج از موضوع است .

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *