تامین دلیل در نظام حقوقی به چه معناست؟

درخواست تامین دلیل

در نظام ‌های حقوقی ‌، منظور از « تامین دلیل » حفظ ، نگهداری و شرح دلایل و ( شرایط ) موجود در زمینه اختلاف و دعوا ‌، برای امکان استفاده ذینفع دعوا در تشریفات دادرسی آتی است . تامین دلیل ، اساساً مرحله ‌ای پیش از طرح و وارد شدن به دعوا است که پیش از تقاضای ذینفع ‌، توسط مرجع صالح به شکل ملاحظه ‌، صورت‌ برداری یا فراهم کردن گزارش و ثبت کتبی ( صورت‌ جلسه‌ ) اوضاع و احوال و دلایل موجود شکل می‌گیرد .

درخواست تامین دلیل بین مالک و مستاجر

به فرض مثال مستاجری که احتمال می دهد بین خود و موجر اختلاف پیش بیاید ، پس از اتمام مدت اجاره و تخلیه ملک استیجاری‌ ، برای عدم تعلق اجرت‌ المثل و خسارت و نیز مطالبه مبلغ رهن خود ‌، می‌تواند درخواست تامین دلیل از بابت خالی بودن عین مستاجره را طرح نماید یا در صحنه تصادف‌ ، اگر فرد مقصر حاضر نشود ، جبران خسارت را پرداخت کند ، وی ( خسارت ‌دیده ) مجبور می شود طرح دعوا جهت مطالبه خسارت نماید . به همین علت تا هنگام جلسه دادرسی جهت این که هیچ کدام از دلایل خود را در جهت اثبات ادعای خویش ( مواردی همچون اوضاع و احوال و میزان خسارت وارده بر خودرو و آثار آن و شهادت شهود و… ) از دست ندهد ، این امکان را دارد که تقاضای تامین موارد مذکور را داشته باشد . مواد ۱۴۹ تا ۱۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی ‌، در رابطه با تامین دلیل است .
مستفاد از ماده ۱۴۹‌، چنانچه فرد ذی‌نفع این احتمال را بدهد که دسترسی به دلایل و اسنادی که موجود است ، از جمله تحقیق محلی ‌، کسب اطلاع از افراد مطلع ، اخذ نظر کارشناس‌ ، دفاتر تجاری یا اوضاع و شرایطی که به حکم قانون یا در دیدگاه دادگاه دلیل و مدرک به حساب می آید ( امارات ) یا وجود آن سندی از مسئله مورد نظر باشد ( قراین )، در آینده و هنگام دادرسی سخت و مشقت ‌بار خواهد شد یا دسترسی به آنها از بین خواهد رفت ، می‌تواند از دادگاه درخواست کند و فرقی وجود ندارد که این دلایل پیش خود او ( مدعی ) یا پیش طرف دعوای آینده یا نزد ثالث باشد .

شرایط بررسی تامین دلیل چه خواهد بود ؟

مطابق قانون آیین دادرسی مدنی ، تامین دلیل شرایطی را می طلبد :
ـ دلایل یا مدارکی وجود داشته باشد . نه آنکه ذی‌نفع در پی کسب و جمع‌ آوری دلیل باشد .
ـ این احتمال وجود داشته باشد که دسترسی به دلایل موجود در آینده غیر ممکن خواهد شد یا دسترسی به آن ها به دشواری صورت گیرد یا طبیعت دلیل به شکلی باشد که در هنگام مناسب‌ ، دسترسی به آن به همان شکل اصلی ، مقدور نباشد .
ـ درخواست  از مرجع صالح صورت بپذیرد .
ـ در تامین دلیل ‌، از سوی طرف دیگر ممانعتی انجام نگیرد . چرا که فرد مقابل دعوا می‌تواند از بررسی تامین جلوگیری کند و نسبت به آن از خود مقاومت نشان دهد .

درخواست تامین دلیل

مرجع صالح برای تامین دلیل چیست ؟

مرجع صالح برای دادخواست  ، مطابق ماده ۱۴۹ ، دادگاه حقوقی است ؛ اما مطابق بند ب ماده ۹ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۸ تیر سال ۱۳۸۷‌ ، مرجع صالح « شورای حل اختلاف » محلی که دلایل و قراین مورد درخواست در حوزه آن قرار دارد ، مشخص شده و چنانچه در حوزه مربوطه شورای حل اختلاف نبود ، رسیدگی به آن بر عهده دادگاه محلی خواهد بود .
با این تغییر در مرجع صلاحیت‌ دار و اهمیت قائل شدن به حدود اختیارات شوراهای حل اختلاف ، بعضی موارد تامین دلیل در اجرای آن تغییر کرد . به عنوان مثال مطابق مواد قانون آیین دادرسی مدنی ، ارائه دادخواست تامین دلیل هم به شکل جداگانه و هم در ضمن دادخواست دعوای اصلی مقدور است .
این در شرایطی است که با توجه به محدوده صلاحیت شورای حل اختلاف عملا امکان تقاضای بررسی تامین دلیل ضمن دادخواست مربوط به اصل دعوی‌ ، منتفی شد ؛ مگر در مواردی که خواسته دعوای اصلی در نصاب صلاحیت شورای حل اختلاف باشد .

نحوه تقاضای تامین دلیل

به عقیده بهترین وکیل ملکی در حال حاضر تقاضای تامین دلیل از سمت ذینفع بر روی فرم ویژه دادخواست به تعداد خواندگان به علاوه یک نسخه اضافی ، به همراه فتوکپی برابر اصل اوراق و اسناد تقدیم شورای حل اختلاف محلی که مسئله بررسی تامین دلیل در محدوده آن قرار دارد‌ ، می گردد . این درخواست شامل مشخصات طرفین (‌ البته چنانچه تعیین طرف مقابل میسر نباشد ، نیز درخواست تامین دلیل پذیرفته است ) ، عنوان دعوایی که برای اثبات آن تقاضای تامین دلیل شده و نیز ذکر موارد و اوضاع و احوالی که باعث درخواست بررسی تامین دلیل شده است‌ و در ادامه ‌شورا با احراز فوریت موضوع تامین دلیل ‌، موضوع را به یکی از کارشناسان رسمی دادگستری در رشته مربوط ارجاع و پس از حضور مدیر دفتر شعبه مربوطه و کارشناس در محل و جلب نظر کارشناس‌ ، شورا صورتجلسه را با ذکر نظر کارشناس تنظیم می‌کند .

میزان اعتبار دلایل تأمین ‌شده

درخواست تامین دلیل ‌، درخواستی غیر ‌مالی به حساب می آید و هزینه آن به تناسب نوع دعوی از ۲۰۰ هزار ریال تا یک میلیون ریال خواهد بود و چنانچه کارشناسی نیز صورت بگیرد ‌، دستمزد کارشناس نیز جداگانه به صندوق دادگستری واریز خواهد شد .
ماده ۱۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی اذعان می‌کند ‌: « تامین دلیل برای حفظ آن است و تشخیص درجه ارزش آن در حوزه اختیارات و تشخیص دادگاه ها خواهد بود . » به همین علت صورتجلسه حاکی از اعتبار و صحت دلایل ثبت ‌شده نمی باشد و فقط دلایل را تا هنگام ارائه به محکمه حفظ می‌کند و در صورت بروز دعوا این دادگاه است که باید به اعتبار و ارزش آن دلایل رسیدگی کند . بنابراین مثل هر دلیل دیگری خلاف دلیل تامین شده ‌، از سوی خوانده قابل اثبات شدن است‌ . با توجه به ماده ۱۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی ، تأمین دلیل جهت حفظ آن است و به هیچ وجه به معنی اعتبار دلایل تأمین‌ شده نیست ؛ یعنی دلیلی که تأمین شده ، قاطع و صریح نیست . اگر در رابطه با تامین دلیل در جستجوی وکیل هستید ؛ می توانید همین حالا با گروه وکلای سفیر صلح تماس بگیرید .

فایل صوتی این مقاله :

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *