فورس ماژور در قانون مدنی

تصور می کنیم که بند فورس ماژور در قانون مدنی، هرگز تا به این حد اساسی و مهم نبوده است. ما در دوران عجیبی از تاریخ زندگی می کنیم. بیماری کووید 19، به طور کلی جهان و دنیا را در برگرفته است و به راحتی نمی توان چشم بر چنین شرایطی بست! در همین کشور خودمان، بعد از همه گیری کرونا، خیلی از افراد شغل خود را از دست دادند یا این که ناچار به دریافت دستمزدهای خیلی پایین شده اند.

در هر صورت می خواهیم عنوان کنیم که شرایط مالی و اقتصادی دنیا بعد از همه گیری بیماری کرونا وخیم تر شده است و تاثیر آن را می توانیم در زندگی های شخصی خود نیز ببینیم.

حال با این مقدمه می خواهیم به سراغ یکی از مهم ترین بندهای قانون کار برویم که دقیقا مناسب چنین شرایطی است. همان طور که می دانید در شرایطی که اوضاع بیماری بسیار سخت و نفس گیر شده بود و روزانه با خبر مرگ ده ها انسان مواجه بودیم، تنها راهکاری که برای بسیاری از شرکت ها و موسسات باقی مانده بود، کاهش نیروی کار انسانی حضوری و دورکار کردن آن ها شده بود.

بر اساس بند فورس ماژور در قانون کار، چنین اقدامی کاملاً قانونی و درست است. حالا اجازه بدهید نگاه دقیق تری به بند فورس ماژور بیاندازیم و کارکرد آن را ببینیم. با ما همراه باشید

فورس ماژور در قانون کار

در قانون کار و قراردادها، بندی با عنوان قوه قهریه یا همان فورس ماژور وجود دارد که شرایطی مانند همه گیری کرونا را پیش بینی می کند. بر اساس این بند، در صورتی که در طول قرارداد میان طرفین، اتفاقی رخ دهد که کنترل آن بر عهده ی هیچ یک از طرفین نباشد و کاملا غیرقابل پیش بینی و اجتناب بوده باشد،( به غیر از کرونا، می توان از جنگ، زلزله و…نیز نام برد) اجباری بر اجرای تعهدات از سوی هر یک از طرفین قرارداد نیست. در حقیقت یکی از اصلی ترین مزیت هایی که بند فورس ماژور برای افراد به همراه دارد این است که لازم نیست خسارتی برای عدم انجام تعهدات خود بپردازند.

به عنوان مثال در یک قرارداد پیمانکاری شرکت، کارمندان موظف هستند که حداقل 40 ساعت کار حضوری در هفته داشته باشند. اما خب به دلیل شرایط کرونا این تعهد قابل انجام نبود و در صورتی که هریک از کارفرمایان نسبت به انجام تعهد اصرار ورزند، می توان به بند فورس ماژور در قانون مدنی استناد نمود.

البته متاسفانه مشکل این جاست که خیلی از شرکت ها، کاملا به شکلی غیر قانونی چنین بندی را در قراردادهای پیش فرض خود درج نمی کنند و افراد نیز به علت عدم آگاهی از این بند، حقوق خود را از پایمال شده می بینند. به همین دلیل است که همواره توصیه می کنیم به هنگام عقد هرگونه قراردادی، حتما این بند فورس ماژور را نیز در آن لحاظ کنید.

برای این که بخواهید در شرایطی مانند کرونا به این بند استناد کنید، باید به سراغ دفاتر خدمات قضایی بروید و اظهار نامه ای برای شخصی بفرستید که در قبال او تعهداتی دارید. در صورتی که دوره زمانی فورس ماژور در قرارداد پیش بینی شده باشد، باید به آن استناد کنید. اما در صورتی که چنین دوره ای در قرارداد مفروض نشده باشد، باید به عرف کشور و مدت زمانی که مراجع قضایی برای این شرایط تعیین می کنند، گردن نهید!

 بعد از این که دوره ی فورس ماژور به اتمام رسید، افراد دوباره باید به انجام تعهدات خود برگردند. همان طور که گفتیم نیازی نیست که خسارت مدت زمان عدم انجام کار را پرداخت کنند و این یکی از بزرگ ترین مزایای فورس ماژور است.

نکته ی خیلی خوبی که باید بدانید این است که در شرایطی که فورس ماژور برای همه قابل رویت و درک است( مانند همین شرایط پانادمی کرونا) ، حتی اگر بند فورس ماژور نیز در قرارداد کار لحاظ نشده باشد، باز هم می توانید از مزایای آن بهره مند شوید و نیازی به پرداخت خسارت عدم انجام تعهدات نیست. چرا که ماده 229 قانون مدنی به صراحت می گوید که اگر عدم انجام تعهدات به دلیل شرایط فورس ماژور باشد، نیازی به پرداخت خسارت نیست.

یکی از بزرگ ترین سوءتفاهماتی که در مورد بند فورس ماژور وجود دارد این است که خیلی ها فکر می کنند که بند فورس ماژور به معنای این است که دیگر نیازی به انجام تعهدات نخواهد بود. اما در حقیقت باید بدانید که این بند، تنها مهلتی را در اختیار افراد می گذارد تا بتوانند در فرصتی بهتر و در شرایطی که دیگر خبری از قوه قهریه نباشد، بتوانند تعهدات خود را اجرا کنند.

شرایط فورس ماژور در قرارداد اجاره

یکی از بزرگ ترین معضلاتی که بیماری کرونا به همراه آورد، مسئله پرداخت اجاره ها و هم چنین موعد تخلیه ی خانه ها بود. متاسفانه به دلیل تعطیلی خیلی از مشاغل، معضل بیکاری افراد نیز پیش آمد. در کمال تاسف باید عنوان کنیم که قشر زیادی از مردم جامعه، پس اندازی برای روزهای سخت در اختیار ندارند و همین باعث بروز مشکلات زیادی در شرایطی مانند همه گیری بیماری می شود.

نکته ای که در مورد قرارداد اجاره و شرایط فورس ماژور آن باید بدانید این است که نمی توان به طور کلی خواهان عدم پرداخت فرضاً اجاره بهای ماهیانه شد. به عنوان مثال در اسفند ماه و فروردین ماه که دوران اوج اول بیماری بود، خیلی از مستاجرین از صاحب خانه های خود تقاضا می کردند که اجاره ی بهای یک ماه را از آن ها دریافت نکنند.

خب چندین نکته را باید بدانید: درست است که خیلی از صاحبان خانه ها، از دریافت اجاره بهای خود گذشت می کردند اما باید بدانید که شما نمی توانید با استناد به بند فورس ماژور، تقاضای بخشش اجاره بها را داشته باشید. بلکه فقط می توانید مهلتی از صاحب خانه گرفته و مثلا اجاره بهای اسفند ماه را دو ماه بعد پرداخت کنید.

کرونا و فورس ماژور

شاید اگر بیماری کرونا همه گیر نمی شد و این حجم از قربانیان بیماری در سراسر دنیا وجود نداشت، شاید کمتر کسی به فکر بند فورس ماژور در قانون مدنی می افتاد اما این نکته ای است که حتما باید در نظر داشته باشید.

در دوره ای که بیماری با بی رحمی تمام انسان ها را هدف قرار داده و بیرون آمدن از منزل به هر بهانه ای می تواند منجر به مرگ و میر شود، چاره ای جز استناد به بند فورس ماژور باقی نمی ماند.

این مسئله فقط به قراردادهای پیمانکاری شرکت ها و کارمندانشان ختم نمی شود. خیلی از پروژه های سنگین نیز به دلیل این بیماری متوقف شدند و کارفرما هم نمی تواند تقاضای خسارت داشته باشد چرا که همان گونه که بارها در همین متن ذکر کردیم، شرایطی مانند بیماری کرونا غیرقابل پیش بینی و اجتناب است.

در نهایت این که توصیه می کنیم همواره در چنین مواقعی حتما به سراغ یک مشاور حقوقی بروید تا شما را از این گونه مسائل آگاه سازد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *