یکی از نکاتی که بیشتر ما اطلاعات چندان زیادی در مورد آن نداریم این است که فرق زیادی میان مجرم و متهم وجود دارد. مجرم شخصی است که محکومیت او توسط دادگاه تایید شده است اما متهم تنها به ارتکاب یک جرم مظنون است. قطعاً نمی توان شرایط متهم را با دیگر افراد جامعه یکسان در نظر گرفت اما به هرحال نمی توان مانند مجرم با او رفتار کرد. به همین خاطر است که بحث قرارهای تامین کیفری مطرح می شود. این قرارها، ابزارهایی هستند که متهم را تحت نظر قرار داده و تا مشخص شدن تکلیف پرونده، وی را محدود می کنند.

شاید اگر بگوییم قرار بازداشت موقت یکی از سنگین ترین قرارهای تامین کیفری می باشد، چندان بیراهه نگفته ایم. در حقیقت این قرار زمانی صادر می شود که فرد به جرم سنگینی متهم شده باشد و آزاد گذاشتن او به هیچ وجه منطقی نیست.

اما برخی مواقع همین قرار بازداشت موقت تبدیل به معضلی پیچیده و سهمگین می شود و دقیقا به همین خاطر است که قوه قضاییه باید راهکاری برای آن در نظر بگیرد. به عنوان مثال تصور کنید که فردی را دیر هنگام دستگیر کرده اند و وقت اداری به پایان رسیده است و فرصتی باقی نمانده تا ضمانتی برای آزادی متهم فراهم شود. به این ترتیب بازپرس قرار بازداشت موقت را صادر می کند و فرد ناچار است یک شب را در بازداشتگاه باشد. همین یک شب کوتاه ممکن است عواقب جبران ناپذیری بر فرد داشته باشد چرا که ممکن است وی بی گناه باشد!

به همین دلیل است که راهکارهای دیگری باید تصویب شود تا از بروز چنین مشکلاتی، جلوگیری به عمل آید.

قرارهای تامین کیفری چند دسته هستند؟

همان طور که گفتیم گاهی مواقع چاره ای جز صدور قرارهای تامین کیفری باقی نمی ماند اما راهکارهای قانونی زیادی برای رفع این مشکلات وجود دارد. به عنوان مثال می توان به ده مورد از قرارهای تامین کیفری اشاره کرد که با رعایت آن ها می توان از بازداشت موقت جلوگیری کرد :

اول از همه، التزام به حضور در دادگاه با یاد کردن سوگند شرف توسط متهم است. در وهله ی بعد متهم می تواند با مشخص کردن وجه التزام، خود را ملزم به حضور نماید.

متهم می تواند با یاد کردن سوگند شرف، از محدوده ی قضایی مربوطه خارج نشود.

در صورتی که جرم سنگین تر باشد، متهم باید با تعیین وجه التزام، خود را ملزم به عدم خروج از حوزه قضایی نماید.

قرار تامین کیفری بعدی این است که متهم خود را ملزم کند که به صورت دوره ای( هفتگی یا ماهانه) خود را به مرجع قضایی یا انتظامی معرفی کند و این التزام، از طریق تعیین وجه التزام به وجود می آید.

از دیگر قرارهای تامین کیفری این است که مستخدمان رسمی کشور( مانند نیروهای مسلح یا ارگان های دولتی) را با استفاده از تعیین وجه التزام از محل حقوق ماهیانه ی آن ها، ملزم به حضور کنند.

یکی دیگر از قرارهای تامین کیفری این است که متهم را با رضایت خود به محل اقامت یا منزل هدایت کرده و با استفاده از وجه التزام وی را ملزم به عدم خروج از آن جا کنند و از طریق تجهیزات مختلف، بر او نظارت داشته باشند( البته ممکن است نظارتی نیز در کار نباشد)

متهم با تعیین وجه الکفاله، برای خود کفیل مشخص کند.

می توان با استفاده از دریافت وثیقه هایی مانند پول نقد، اموال منقول یا غیر منقول، قرار تامین کیفری صادر کرد.

در نهایت این که اگر هیچ یک از راه های زیر امکان پذیر نبود، بازداشت موقت صادر می شود. البته تمام شرایط قانونی و مقررات مربوطه باید رعایت شود.

قرارهای تامین اشخاص حقوقی

گاهی مواقع اشخاصی که در مظان اتهام هستند، اشخاصی حقیقی نیستند و در حقیقت مسئولیت کیفری بر عهده ی شخص حقوقی است. به این ترتیب این سوال بزرگ مطرح می شود که در چنین مواقعی که شخصیت حقوقی در برابر اتهام قرار می گیرد، کدام از مقامات احضار می شوند و صدور قرار تامین کیفری برای اشخاص حقوقی ب چه صورت خواهد بود؟!!

در پاسخ به این سوال باید بگوییم که عموماً در مورد محکومیت کیفری اشخاص حقوقی سوء تفاهم های زیادی وجود دارد. شخص حقوقی تنها زمانی دارای مسئولیت کیفری خواهد بود که نماینده اصلی و قانونی اش، به نیابت از او مرتکب جرم شود. به این ترتیب باید در محضر دادگاه حاضر شده و به نمایندگی از شخص حقوقی، دفاعیات خود را ارائه کند.

در ثانی باید بگوییم که اصولاً انگیزه صدور قرار تامین کیفری مربوط به اشخاص حقیقی است و نمی توان چنین انگیزه ای را برای اشخاص حقوقی در نظر گرفت ( در حقیقت اشخاص حقوقی را نمی توان به زندان انداخت یا قرار بازداشت موقت برای آن ها صادر کرد، هرچند صدور قرار تامین خواسته برای اموال شخصیت های حقوقی کاملاً امکان پذیر است و در قانون نیز به آن اشاره شده است)

تبدیل قرار بازداشت به وثیقه

حتما شما هم تا به حال در میان اخبار و جراید خوانده اید که قرار بازداشت فلان متهم به قرار وثیقه تبدیل شده است. اما آیا چنین کاری امکان پذیر است؟ در ادامه بیشتر به این موضوع می پردازیم:

اولین نکته ای که باید بدانید این است که قرار بازداشت موقت توسط بازپرس یا دادیار پرونده صادر می شود. اما همان طور که گفتیم صدور قرار بازداشت موقت باید بر اساس قوانین موجود باشد. به عنوان مثال باید مدارک و شواهدی وجود داشته باشد که بتوان برای فرد قرار بازداشت موقت صادر کرد.

حتی با وجود صدور قرار بازداشت نیز متهم فرصت دارد تا 10 روز نسبت به این قرار اعتراض کند. دادگاه خارج از نوبت اداری نسبت به این موضوع رسیدگی می کند و حتی نیازی به حضور دادستان نیز نخواهد بود.

نکته ی دیگری که باید در ذهن داشته باشید این است که حضور متهم نباید بیشتر از مدت زمان معقولی باشد. به عنوان مثال در صورتی که مجازات حبس جرم اتهامی، دو سال است، نمی توان متهم را بیش از دو سال در بازداشت موقت نگه داشت.

هر یک ماه، متهم می تواند از دادگاه بخواهد که تقاضای تخفیف در قرار را خواستار باشد.

اما خیلی مواقع، نیازی نیست که فرد را در بازداشت موقت نگه داشت. چرا که همان طور که در ابتدای متن هم گفتیم، می توان با استفاده از قرارهای تامینی دیگر، صدور قرار بازداشت موقت را به تعویق انداخت. یکی از این قرارهای تامین کیفری، قرار وثیقه است. افراد با توجه به میزان وثیقه ای که بازپرس تعیین می کند، باید اموالی از خود را به وثیقه بگذارند و به این ترتیب از بازداشت موقت آزاد شوند.

البته در برخی از جرائم نمی توان قرار بازداشت موقت را به قرار وثیقه تبدیل کرد. اصولاً توصیه می کنیم که در این شرایط حتما از راهنمایی های یک وکیل پایه یک دادگستری استفاده کنید تا شما را با چند و چون قرارهای تامین کیفری آشنا سازد.

قرار کفالت در قانون جدید

یکی دیگر از قرارهای تامین کیفری، قرار کفالت است. اما قرار کفالت به این معنی است که اگر بازپرس پرونده تصمیم به صدور قرار بازداشت موقت نداشته باشد و از طرفی بخواهد که متهم دسترسی داشته باشد، می تواند قرار اخذ کفیل یا تعیین وجه الکفاله صادر کند.

قانون جدید کفالت (ماده 219 قانون آیین دادرسی کیفری) چنین می گوید که مبلغ وجه الکفاله تباید از خسارتی که به طرف بزه دیده وارد آمده، کمتر باشد. به عنوان مثال اگر قرار کفالت به دلیل تصادف رانندگی صادر شده باشد، مبلغ وثیفه و وجه الکفاله نباید کمتر از دیه زیان دیده باشد. به این ترتیب با توجه به این مسائل، بازپرس پرونده قرار تامین مناسب را صادر خواهد کرد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *